Μια νέα μέθοδος αξιοποιεί ειδικά τροποποιημένους μικροοργανισμούς για την παραγωγή συστατικών τροφίμων. Στόχος είναι να συμβάλει τόσο στην αντιμετώπιση της ρύπανσης όσο και στην κάλυψη μελλοντικών διατροφικών αναγκών.
Θα μπορούσαν τα πλαστικά μπουκάλια και τα γεωργικά υπολείμματα να αποτελέσουν κάποτε πρώτη ύλη για τρόφιμα; Ερευνητές στις ΗΠΑ αναπτύσσουν μια τεχνολογία που επιχειρεί να δώσει νέα αξία σε υλικά τα οποία συνήθως καταλήγουν στα σκουπίδια, μετατρέποντάς τα σε συστατικά για μπισκότα πλούσια σε πρωτεΐνη.
Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου Southern Illinois Carbondale χρησιμοποιεί ειδικά τροποποιημένους μικροοργανισμούς που μπορούν να αξιοποιούν συγκεκριμένες ουσίες και να τις μετατρέπουν σε χρήσιμα προϊόντα. Το εγχείρημα συνδέεται με την προσπάθεια της NASA να αναπτύξει νέους τρόπους παραγωγής τροφής για μελλοντικές αποστολές στο Διάστημα, όπου οι διαθέσιμοι πόροι είναι περιορισμένοι.
Πώς τα απόβλητα γίνονται συστατικά τροφίμων;
Η διαδικασία δεν σημαίνει ότι τα πλαστικά αλέθονται και προστίθενται απευθείας στη ζύμη. Αρχικά, οι επιστήμονες διασπούν τα απόβλητα σε μικρότερα χημικά συστατικά, τα οποία μπορούν να αξιοποιήσουν οι μικροοργανισμοί.
Στα υλικά που εξετάζονται περιλαμβάνονται το PET, ένα συνηθισμένο πλαστικό που χρησιμοποιείται σε μπουκάλια νερού και αναψυκτικών, καθώς και υπολείμματα καλλιεργειών, όπως στελέχη και φύλλα καλαμποκιού.
Για τη διάσπαση των υλικών χρησιμοποιείται μια τεχνική που αξιοποιεί νερό, οξυγόνο, υψηλή θερμοκρασία και πίεση. Στη συνέχεια, οι τροποποιημένοι μικροοργανισμοί μετατρέπουν τα προϊόντα της επεξεργασίας σε ουσίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή πρωτεϊνών, λιπαρών και άλλων συστατικών.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές προσπαθούν να αξιοποιήσουν τις βιολογικές δυνατότητες των μικροοργανισμών για να μετατρέψουν υλικά χαμηλής αξίας σε χρήσιμα προϊόντα.
Τα μπισκότα «µBites» και η βελτίωση της γεύσης
Το αποτέλεσμα της έρευνας είναι ένα πρωτότυπο μπισκότο με την ονομασία «µBites», το οποίο παρασκευάζεται με τη βοήθεια τρισδιάστατου εκτυπωτή. Στο μείγμα προστίθενται προς το παρόν και άλλα συστατικά, όπως φυτικές ίνες, άμυλο και γλυκαντική ουσία.
Οι επιστήμονες εργάζονται παράλληλα για να βελτιώσουν τη γεύση, το άρωμα και το χρώμα του προϊόντος. Για παράδειγμα, έχουν τροποποιήσει μαγιά αρτοποιίας ώστε να παράγει βανιλίνη, την ουσία που δίνει στη βανίλια το χαρακτηριστικό της άρωμα.
Επιπλέον, ένας άλλος μικροοργανισμός μπορεί να αξιοποιεί αιθυλενογλυκόλη, η οποία προέρχεται από το PET, για την παραγωγή β-καροτίνης. Πρόκειται για μια ουσία που μπορεί να μετατραπεί από τον οργανισμό σε βιταμίνη Α.
Παρότι τα πρώτα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά, το προϊόν βρίσκεται ακόμη σε ερευνητικό στάδιο. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, τα δεδομένα δείχνουν ότι τα μπισκότα είναι ασφαλή, αλλά εκκρεμεί η απαραίτητη θεσμική έγκριση για να πραγματοποιηθούν δοκιμές από ανθρώπους.
Από τις διαστημικές αποστολές στην αντιμετώπιση της πείνας
Η τεχνολογία αναπτύσσεται με στόχο να βοηθήσει στην παραγωγή τροφής σε περιβάλλοντα όπου η μεταφορά και η αποθήκευση προμηθειών είναι δύσκολη, όπως οι διαστημικές αποστολές. Σε βάθος χρόνου, θα μπορούσε να εξεταστεί και για άλλες απαιτητικές συνθήκες στη Γη, όπως περιοχές που πλήττονται από καταστροφές ή αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε πόρους.
Οι ερευνητές θέλουν, επίσης, να βελτιώσουν τη διαδικασία ώστε οι μικροοργανισμοί να παράγουν μεγαλύτερο μέρος των συστατικών που απαιτούνται για τα μπισκότα, περιορίζοντας την ανάγκη προσθήκης υλικών από άλλες πηγές.
Η ιδέα είναι να αξιοποιούνται καλύτερα τα απόβλητα, να μειώνεται η σπατάλη πόρων και να αναπτύσσονται νέες μέθοδοι παραγωγής τροφίμων. Ωστόσο, η συγκεκριμένη τεχνολογία δεν αποτελεί ακόμη λύση που εφαρμόζεται ευρέως, ενώ απαιτείται περαιτέρω έρευνα προτού τα προϊόντα φτάσουν στους καταναλωτές.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στο επιστημονικό συνέδριο ACS Fall 2026, που πραγματοποιήθηκε στις ΗΠΑ τον Αύγουστο του 2026.
Πηγή: American Chemical Society (ACS) – This Cookie Started Its Life as a Plastic Bottle